Ποιος βρίσκεται πραγματικά πίσω από την πινακίδα ενός ιατρείου;

 Ένα θεσμικό κενό που πρέπει επιτέλους να κλείσει.

Το πλαίσιο λειτουργίας των ιδιωτικών ιατρείων στην Ελλάδα ήταν σημαντικά διαφορετικό έως και το 2011.

Με το Π.Δ. 84/2001, η άδεια λειτουργίας ενός ιδιωτικού ιατρείου χορηγείτο από τη Διεύθυνση Υγείας και Δημόσιας Υγιεινής της οικείας Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, μετά από γνωμοδότηση της αρμόδιας επιτροπής ελέγχου και εποπτείας ιατρείων και διαγνωστικών εργαστηρίων.

Το ίδιο κανονιστικό πλαίσιο περιείχε έναν ιδιαίτερα σημαντικό περιορισμό: κάθε ιατρός ή ιατρική εταιρεία μπορούσε να είναι δικαιούχος μίας μόνο άδειας λειτουργίας φορέα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας. Παράλληλα, η έδρα του φορέα συνδεόταν με την περιφέρεια του οικείου Ιατρικού Συλλόγου.

Την περίοδο 2011–2012 το τοπίο άρχισε να μεταβάλλεται ουσιαστικά. Ο Ν. 3919/2011, στο πλαίσιο της αρχής της επαγγελματικής ελευθερίας, εισήγαγε ένα νέο καθεστώς ως προς τους περιορισμούς στην πρόσβαση και την άσκηση επαγγελμάτων. Στη συνέχεια μεταβλήθηκε και το σύστημα αδειοδότησης και εποπτείας των ιδιωτικών φορέων ΠΦΥ, με σημαντικές σχετικές αρμοδιότητες να περνούν στους κατά τόπους Ιατρικούς Συλλόγους.

Η μεταβολή αυτή δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απλώς ως μία διοικητική μεταφορά φακέλων και αρμοδιοτήτων από τις υπηρεσίες της Πολιτείας στους Ιατρικούς Συλλόγους. Συνδυάστηκε με μία ευρύτερη απελευθέρωση της επαγγελματικής εγκατάστασης και με τη δυνατότητα ανάπτυξης περισσότερων επαγγελματικών εγκαταστάσεων και φορέων Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.

Παράλληλα, στο παλαιότερο θεσμικό πλαίσιο των Ιατρικών Συλλόγων υπήρχε η ρητή αρχή ότι «ουδείς ιατρός δύναται να είναι συγχρόνως μέλος δύο Ιατρικών Συλλόγων».

Σήμερα, όμως, η πραγματικότητα της άσκησης της ιατρικής είναι πολύ πιο σύνθετη. Ένας ιατρός μπορεί να δραστηριοποιείται επαγγελματικά σε περισσότερες από μία περιοχές, να παρέχει υπηρεσίες σε διαφορετικούς φορείς και να αναλαμβάνει επιστημονικές ευθύνες σε δομές που βρίσκονται ακόμη και σε διαφορετικές πόλεις.

Ταυτόχρονα, η νομοθεσία έχει επιτρέψει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, την ανάπτυξη φορέων Π.Φ.Υ. από νομικά πρόσωπα (και από μη ιατρούς!), με την υποχρέωση ορισμού του κατάλληλου επιστημονικά υπευθύνου ιατρού για τις αντίστοιχες ιατρικές υπηρεσίες.

Και ακριβώς εδώ αναδεικνύεται ένα σοβαρό ζήτημα εποπτείας.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος εμφανίζεται στα έγγραφα ως ιδιοκτήτης ενός φορέα ή ποιος έχει δηλωθεί ως επιστημονικά υπεύθυνος.

Το ουσιαστικό ερώτημα είναι:

Ποιος βρίσκεται πραγματικά μέσα στο ιατρείο; Ποιος εξετάζει τον ασθενή; Ποιος εκτελεί την ιατρική πράξη; Και βρίσκεται πράγματι ο επιστημονικά υπεύθυνος ιατρός εκεί όπου —και κατά τον χρόνο που— δηλώνεται ότι βρίσκεται;

Η επιστημονική ευθύνη δεν μπορεί να αποτελεί μία απλή τυπική καταχώρηση σε έναν διοικητικό φάκελο. Προϋποθέτει πραγματική άσκηση εποπτείας και την απαιτούμενη παρουσία για τη νόμιμη και ασφαλή λειτουργία του φορέα.

Άλλωστε, στο ισχύον κανονιστικό πλαίσιο προβλέπεται ότι η παρουσία του επιστημονικά υπευθύνου ιατρού ή του νομίμου αντικαταστάτη του κάθε φορέα ή τμήματος φορέα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας είναι υποχρεωτική καθ’ όλο το ωράριο λειτουργίας του (ΦΕΚ Α’ 16/01.02.2021 άρθρο 38 παρ 1).

Κάθε Ιατρικός Σύλλογος γνωρίζει πρωτίστως τα στοιχεία που έχουν δηλωθεί στην περιοχή αρμοδιότητάς του διότι στον σχετικό φάκελο κατατίθενται, μεταξύ άλλων, στοιχεία και υπεύθυνες δηλώσεις που αφορούν τις ημέρες και τις ώρες παρουσίας και, κατ’ επέκταση, τη νόμιμη λειτουργία του φορέα.

Το ζήτημα, όμως, περιπλέκεται όταν ο ίδιος ιατρός δραστηριοποιείται και σε άλλη περιοχή της χώρας.

Διότι σήμερα δεν υπάρχει ένα ολοκληρωμένο, ενιαίο και σε πραγματικό χρόνο ενημερωμένο πανελλαδικό σύστημα, στο οποίο να αποτυπώνεται συνολικά η επαγγελματική δραστηριότητα κάθε ιατρού: το κύριο ιατρείο του, τυχόν πρόσθετες επαγγελματικές εγκαταστάσεις, οι φορείς ΠΦΥ στους οποίους παρέχει υπηρεσίες, οι θέσεις επιστημονικής ευθύνης που έχει αναλάβει και τα αντίστοιχα δηλωμένα ωράρια.

Αυτό δημιουργεί ένα προφανές εποπτικό κενό.

Εάν ένας ιατρός εμφανίζεται ως επιστημονικά υπεύθυνος ή ως παρέχων υπηρεσίες σε περισσότερους φορείς, ένα σύγχρονο σύστημα εποπτείας θα πρέπει να μπορεί αυτομάτως να ελέγχει εάν οι δηλωμένες ημέρες και ώρες παρουσίας του είναι μεταξύ τους συμβατές.

Δεν μπορεί το 2026 να μην είμαστε σε θέση να διαπιστώσουμε ηλεκτρονικά εάν ο ίδιος ιατρός εμφανίζεται ότι βρίσκεται την ίδια ημέρα και ώρα σε δύο διαφορετικά ιατρεία — ενδεχομένως ακόμη και σε δύο διαφορετικές πόλεις της χώρας.

Ένα σύστημα που δεν μπορεί να εντοπίσει ούτε μία τόσο προφανή χρονική και γεωγραφική ασυμβατότητα είναι εκ των πραγμάτων ελλιπές ως προς την εποπτική του λειτουργία.

Και το πρόβλημα δεν είναι απλώς διοικητικό ή δεοντολογικό.

Είναι πρωτίστως ζήτημα ασφάλειας των ασθενών, διαφάνειας, ισονομίας και υγιούς ανταγωνισμού.

Ο ιατρός που λειτουργεί πραγματικά το ιατρείο του, βρίσκεται σε αυτό κατά το δηλωμένο ωράριο, τηρεί τις νόμιμες προϋποθέσεις λειτουργίας και αναλαμβάνει προσωπικά την ευθύνη των ιατρικών πράξεων που πραγματοποιούνται στον χώρο του δεν μπορεί να βρίσκεται σε μειονεκτική θέση απέναντι σε επιχειρηματικά σχήματα που έχουν τη δυνατότητα να αναπτύσσουν δίκτυα πολλαπλών εγκαταστάσεων, χωρίς παράλληλα να υφίσταται ένας αποτελεσματικός κεντρικός μηχανισμός ελέγχου της πραγματικής ιατρικής παρουσίας και της επιστημονικής ευθύνης.

Η απάντηση σε αυτό το πρόβλημα μπορεί να είναι συγκεκριμένη και απολύτως εφαρμόσιμη:

Ενιαίο Εθνικό Μητρώο Ιδιωτικών Ιατρείων και Φορέων ΠΦΥ

Χρειάζεται η δημιουργία ενός Ενιαίου Εθνικού Μητρώου Ιδιωτικών Ιατρείων και Φορέων Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, διασυνδεδεμένου με όλους τους Ιατρικούς Συλλόγους της χώρας, τον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο και το Υπουργείο Υγείας.

Σε αυτό, κάθε ιατρός θα αποτελεί μία μοναδική οντότητα και θα αποτυπώνεται συνολικά η επαγγελματική του δραστηριότητα.

Θα πρέπει να καταγράφονται το κύριο και τα πρόσθετα ιατρεία του, όλοι οι φορείς Π.Φ.Υ. στους οποίους παρέχει υπηρεσίες, κάθε θέση επιστημονικής ευθύνης που έχει αναλάβει, καθώς και οι αντίστοιχες ημέρες και ώρες παρουσίας.

Το σύστημα θα μπορούσε να πραγματοποιεί αυτοματοποιημένο έλεγχο χρονικών και γεωγραφικών ασυμβατοτήτων, ώστε να επισημαίνεται —ή, όπου το θεσμικό πλαίσιο το επιτρέπει, να μην γίνεται καν αποδεκτή— η δήλωση φυσικής παρουσίας του ίδιου ιατρού σε δύο διαφορετικούς χώρους κατά το ίδιο χρονικό διάστημα.

Η τεχνολογία για να γίνει αυτό υπάρχει εδώ και πολλά χρόνια.

Εκείνο που απαιτείται είναι η θεσμική απόφαση για τη δημιουργία ενός πραγματικού μηχανισμού πανελλαδικής εποπτείας.

Τι σημαίνει όμως «ιατρείο» ανά ειδικότητα;

Υπάρχει και μία ακόμη παράμετρος που αξίζει να ανοίξει ως θεσμική συζήτηση: οι ελάχιστες προδιαγραφές εξοπλισμού ενός ιδιωτικού ιατρείου ανά ιατρική ειδικότητα και ανάλογα με τις πράξεις που δηλώνεται ότι παρέχει.

Η χορήγηση βεβαίωσης λειτουργίας δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ζήτημα καταλληλότητας του χώρου και εκπλήρωσης γενικών διοικητικών προϋποθέσεων.

Θα πρέπει να εξεταστεί η καθιέρωση, ανά ειδικότητα και αντικείμενο, ενός ελάχιστου συνόλου βασικού ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού που να ανταποκρίνεται στις υπηρεσίες που δηλώνεται ότι παρέχει το συγκεκριμένο ιατρείο.

Για παράδειγμα, αξίζει να συζητηθεί ποιος είναι ο ελάχιστος αναγκαίος εξοπλισμός ώστε ένας χώρος να λειτουργεί ως καρδιολογικό, παθολογικό, πνευμονολογικό ή άλλης ειδικότητας ιατρείο και να παρέχει συγκεκριμένες ιατρικές πράξεις.

Οι απαιτήσεις αυτές, ασφαλώς, δεν μπορούν να καθορίζονται αυθαίρετα. Πρέπει να προσδιορίζονται επιστημονικά από τα αρμόδια θεσμικά και επιστημονικά όργανα, με κριτήριο την ειδικότητα, το αντικείμενο και κυρίως τις πράξεις και τις υπηρεσίες που δηλώνεται ότι παρέχονται.

Επαγγελματική ελευθερία με κανόνες και διαφάνεια.

Η απελευθέρωση της επαγγελματικής δραστηριότητας δεν μπορεί να σημαίνει απουσία εποπτείας.

Αντιθέτως, όσο περισσότερο διευρύνονται οι δυνατότητες πολλαπλής επαγγελματικής εγκατάστασης και ανάπτυξης δικτύων παροχής υπηρεσιών υγείας, τόσο ισχυρότερο, διαφανέστερο και περισσότερο ψηφιοποιημένο πρέπει να είναι το σύστημα ελέγχου.

Η Ελλάδα χρειάζεται ένα σύγχρονο θεσμικό πλαίσιο που να μπορεί να γνωρίζει ποιος ιατρός εργάζεται, πού εργάζεται, με ποια ιδιότητα, ποιες ημέρες και ώρες και με ποια επιστημονική ευθύνη.

Και τελικά, όταν ένας πολίτης βλέπει την πινακίδα ενός ιατρείου, πρέπει να μπορεί να γνωρίζει ότι πίσω από αυτήν δεν υπάρχει απλώς μία επωνυμία, μία εταιρεία ή ένα όνομα καταχωρημένο σε έναν φάκελο.

Υπάρχει ένας συγκεκριμένος ιατρός.

Με πραγματική παρουσία.

Με συγκεκριμένη επιστημονική ευθύνη.

Και με ευθύνη απέναντι στον ασθενή.

Δεν πρόκειται για περιορισμό της επαγγελματικής ελευθερίας.

Πρόκειται για την αναγκαία προϋπόθεση ώστε η επαγγελματική ελευθερία να συμβαδίζει με την ιατρική ευθύνη, τη διαφάνεια, την ασφάλεια του ασθενούς, την ισονομία και τον υγιή ανταγωνισμό.

Γιατί τελικά το ερώτημα είναι απλό:

Ποιος βρίσκεται πραγματικά πίσω από την πινακίδα ενός ιατρείου;

Το 2026, η Πολιτεία, οι Ιατρικοί Σύλλογοι και —πρωτίστως— ο ασθενής πρέπει να μπορούν να γνωρίζουν την απάντηση.

 

Ηλίας Ι. Τσέρκης

Πρόεδρος Πειθαρχικού Συμβουλίου Ιατρικού Συλλόγου Ρόδου

Εκλεγμένος Εκπρόσωπος Ι.Σ.Ρ. στην Γενική Συνέλευση του Π.Ι.Σ.

Τέως Πρόεδρος Δ.Σ. Ι.Σ.Ρ.

Εποχική Γρίπη 2025 -2026: Περιληπτικά δεδομένα για τον Ιό, την Πρόληψη, το Εμβόλιο και τη Διάγνωση

 Η εποχική γρίπη βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη τόσο στην Ελλάδα όσο και στο μεγαλύτερο μέρος του Βορείου Ημισφαιρίου. Η έναρξη ήρθε αρκετά νωρίτερα σε σχέση με προηγούμενες περιόδους και με ένταση. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα δεδομένα (μέχρι 5 Ιανουαρίου 2026), παρατηρείται διπλασιασμός των νοσοκομειακών εισαγωγών στην Ελλάδα την τελευταία εβδομάδα του Δεκεμβρίου 2025, ενώ η κορύφωση αναμένεται στα τέλη Ιανουαρίου.

Στις ΗΠΑ, εκτιμώνται ήδη 7,5 εκατομμύρια κρούσματα, 81.000 νοσηλείες και πάνω από 3.100 θάνατοι, με την δραστηριότητα να σπάει ρεκόρ.

Παγκοσμίως, η δραστηριότητα αυξήθηκε από τον Οκτώβριο 2025, με κυρίαρχους τους ιούς τύπου A.

Επιδημιολογική Εικόνα (Ιανουάριος 2026)

Επιδημιολογικά στοιχεία – ΕΟΔΥ / Αναφορές

1. Αύξηση κρουσμάτων και δραστηριότητας γρίπης

• Την εβδομάδα 01/2026 (29 Δεκ – 4 Ιαν) υπήρξε περαιτέρω αύξηση της δραστηριότητας της γρίπης στην κοινότητα σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα, όπως δείχνουν τα δεδομένα επίσκεψης στις πρωτοβάθμιες υπηρεσίες υγείας (ILI – γριπώδης συνδρομή) και οι αναφορές του ΕΟΔΥ.

2. Θετικά δείγματα και τύποι ιών

• Από 2.278 δείγματα που ελέγχθηκαν συνολικά στην περίοδο εποχικής δραστηριότητας μέχρι και την 01/2026:

  • 308 ήταν θετικά για ιούς γρίπης,

  • 307 από αυτά ήταν τύπου Α και μόνο 1 τύπου Β,

  • Από τα στελέχη τύπου Α που υποτυποποιήθηκαν, 142 ανήκαν στον  Influenza A(H3N2) – κυρίως ο νέος υποκλάδος K (J.2.4.1), ο οποίος εμφανίστηκε μαζικά από τον Αύγουστο 2025 στο Νότιο Ημισφαίριο και εξαπλώθηκε σε >34 χώρες. Δεν δείχνει σημαντικά αυξημένη βαρύτητα, αλλά ο κίνδυνος παραμένει υψηλός για ευπαθείς ομάδες.
    
    Στην Ελλάδα, η δραστηριότητα ξεκίνησε νωρίς (τέλη Νοεμβρίου – αρχές Δεκεμβρίου 2025) και εντάθηκε από τα Χριστούγεννα. Οι εισαγωγές σε νοσοκομεία διπλασιάστηκαν την εβδομάδα 22-28 Δεκεμβρίου, με πολλές σοβαρές περιπτώσεις σε μη εμβολιασμένους. Η κορύφωση προβλέπεται στα τέλη Ιανουαρίου, με αύξηση και σε άλλες αναπνευστικές λοιμώξεις.

3. Ιικό φορτίο στα αστικά λύματα

• Το σταθμισμένο ιικό φορτίο της γρίπης στα αστικά λύματα παραμένει σε υψηλά επίπεδα σε πολλές πόλεις (π.χ. αύξηση σε Αθήνα & Χανιά), δείχνοντας ενεργό μετάδοση στην κοινότητα.

🧪 Στοιχεία σοβαρότητας

• Την πρώτη εβδομάδα του 2026 καταγράφηκαν 13 νέα σοβαρά εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα με νοσηλεία σε ΜΕΘ και δύο νέοι θάνατοι από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη.

• Στις ΗΠΑ, η δραστηριότητα είναι υψηλή και αυξανόμενη, με 8 παιδιατρικούς θανάτους μέχρι την εβδομάδα 51 (Δεκέμβριος 2025). Στην Ευρώπη, η επιδημία είναι έντονη και αναμένεται κορύφωση αρχές Ιανουαρίου, πιέζοντας τα συστήματα υγείας.

Τι Είναι ο Ιός της Γρίπης;

Η γρίπη είναι μια κοινή λοίμωξη του αναπνευστικού που προκαλείται από ιούς της γρίπης (οικογένεια ορθομυξοϊών). Επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους ετησίως, ιδιαίτερα το χειμώνα, και μπορεί να κυμαίνεται από ήπια συμπτώματα μέχρι σοβαρές επιπλοκές. Ο ιός μεταλλάσσεται συχνά, γι’ αυτό εμφανίζονται νέα στελέχη κάθε σεζόν.

Τύποι Ιού

• Τύπος A: Ο πιο συχνός και επικίνδυνος, προκαλεί επιδημίες και πανδημίες (π.χ. H1N1, H3N2). Μεταδίδεται και από ζώα.
• Τύπος B: Προκαλεί εποχικές επιδημίες, αλλά λιγότερο σοβαρές.
• Τύπος C: Συνήθως ήπιος, σαν κοινό κρυολόγημα.

Πώς Μεταδίδεται;

Εξαπλώνεται μέσω σταγονιδίων από βήχα, φτέρνισμα ή ομιλία. Επίσης, αγγίζοντας μολυσμένες επιφάνειες και μετά το πρόσωπο. Ευκολότερη σε κλειστούς χώρους με συνωστισμό.

Συμπτώματα

Εμφανίζονται ξαφνικά, 1-4 ημέρες μετά τη μόλυνση:

• Υψηλός πυρετός
• Βήχας, πονόλαιμος
• Καταρροή, βουλωμένη μύτη
• Πονοκέφαλος, μυϊκοί πόνοι
• Κόπωση, ρίγη Στα παιδιά/ηλικιωμένους μπορεί να προκαλέσει εμετούς ή διάρροια.

Σύνθεση Εμβολίων και Αποτελεσματικότητα (2025-2026)

Όλα τα εμβόλια είναι τριδύναμα (χωρίς B/Yamagata):

Τύπος ιού	Συνιστώμενο στέλεχος
A(H1N1)pdm09	A/Victoria/4897/2022
A(H3N2)	A/Croatia/10136RV/2023 ή παρόμοιο
B/Victoria	B/Austria/1359417/2021

Το συστατικό A(H3N2) ανανεώθηκε. Εκτιμήσεις αποτελεσματικότητας: ~50% μείωση επισκέψεων/νοσηλειών στο Νότιο Ημισφαίριο.

Στην Ευρώπη/ΗΠΑ, μέτρια-καλή προστασία έναντι του υποκλάδου K, μειώνοντας σοβαρές εκβάσεις κατά ~50%. Το εμβόλιο δεν είναι τέλειο, αλλά σώζει ζωές – ιδιαίτερα σε ευπαθείς.

Ποιοι Πρέπει να Εμβολιαστούν (ΕΟΔΥ & CDC)

Συνιστάται σε όλους ≥6 μηνών. Υψηλή προτεραιότητα (δωρεάν στην Ελλάδα):

• ≥60-65 ετών
• Χρόνια νοσήματα (πνεύμονες, καρδιά, διαβήτης κ.λπ.)
• Έγκυες, λεχώνες
• Παιδιά σε ασπιρίνη
• Ιδρύματα, υγειονομικοί, φροντιστές.

Εμβολιαστείτε τώρα – ακόμα και τώρα προστατεύει από σοβαρές εκβάσεις.

Αντιϊκά Φάρμακα

Πρώτης επιλογής (εντός 48 ωρών):

1. Oseltamivir– από στόμα.

Βασικές Συμβουλές Πρόληψης (ΕΟΔΥ – Ιανουάριος 2026)

1. Εμβολιασμός άμεσα.
2. Υγιεινή χεριών, αποφυγή αγγίγματος προσώπου.
3. Μείνετε σπίτι αν είστε άρρωστοι (4-5 μέρες).
4. Μάσκα σε συνωστισμό/υπηρεσίες υγείας για τους ευπαθείς.
5. Άμεση ιατρική βοήθεια για τους ευπαθείς με συμπτώματα.
6. 
   

Διάγνωση της Γρίπης

Γίνεται βάσει των συμπτωμάτων, αλλά επιβεβαίωση με:

• Rapid Antigen Test (RIDT): Γρήγορο (10-15 λεπτά), μέτρια ευαισθησία (~63%).
• PCR (RT-PCR): Χρυσός κανόνας, ανιχνεύει γενετικό υλικό.

Σε νοσηλεία (π.χ. πνευμονία):

• Ακτινογραφία θώρακος.
• Αιματολογικές εξετάσεις.
• Οξυμετρία.
• Καλλιέργειες για άλλα παθογόνα.

Αν έχετε συμπτώματα, συμβουλευτείτε γιατρό άμεσα – η έγκαιρη διάγνωση βοηθά τη θεραπεία και την πρόληψη της εξάπλωσης.

Η περίοδος 2025-2026 ξεκίνησε πρώιμα και με ιδιαίτερη ένταση λόγω H3N2-K. Ο εμβολιασμός και τα μέτρα υγιεινής είναι τα καλύτερα όπλα.

Πηγές: ΕΟΔΥ εβδομαδιαίες εκθέσεις, CDC FluView (Εβδομάδα 51/2025), WHO updates, MMWR 2025. Τελευταία ενημέρωση: 5 Ιανουαρίου 2026.

Βιβλιογραφία

(Ενημερωμένη με βάση τα δεδομένα μέχρι 5 Ιανουαρίου 2026)

1. Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ). Εβδομαδιαία Έκθεση Επιτήρησης Γρίπης – Εβδομάδα 52/2025 (30 Δεκεμβρίου 2025 – 5 Ιανουαρίου 2026). Διαθέσιμο στο: https://eody.gov.gr/disease/anagkefalaiosi-epidimiologikis-epitirisis-gripis/
2. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Weekly U.S. Influenza Surveillance Report – Week 51 ending December 21, 2025 (FluView). Διαθέσιμο στο: https://www.cdc.gov/flu/weekly/
3. European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). Influenza virus characterisation, summary Europe, December 2025. Stockholm: ECDC; 2025.
4. World Health Organization (WHO). Recommendations for influenza vaccine composition for the 2025-2026 northern hemisphere influenza season. Διαθέσιμο στο: https://www.who.int/news/item/27-02-2025-recommendations-announced-for-influenza-vaccine-composition-for-the-2025-2026-northern-hemisphere-influenza-season
5. CDC. Interim Estimates of 2025–2026 Seasonal Influenza Vaccine Effectiveness — United States, December 2025. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2025;74(50):1–6.
6. European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). Seasonal influenza – annual epidemiological report for 2025/2026 season (updated January 2026).
7. Grohskopf LA, et al. Prevention and Control of Seasonal Influenza with Vaccines: Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices — United States, 2025–26 Influenza Season. MMWR Recomm Rep. 2025;74(3):1–25.
8. WHO Global Influenza Surveillance and Response System (GISRS). Influenza Update N° 2025-12 (issued 30 December 2025).
9. ΕΟΔΥ. Ανακοίνωση για την έναρξη της εποχικής γρίπης 2025-2026 και συστάσεις εμβολιασμού. Δελτίο Τύπου, 15 Δεκεμβρίου 2025.
10. CDC. Antiviral Treatment of Influenza. Clinical Guidance (updated October 2025). Διαθέσιμο στο: https://www.cdc.gov/flu/professionals/antivirals/index.htm
11. Uyeki TM, et al. Clinical Practice Guidelines by the Infectious Diseases Society of America: 2025 Update on Diagnosis and Treatment of Seasonal Influenza. Clin Infect Dis. 2025 (in press).
12. European Medicines Agency (EMA). Summary of Product Characteristics – Xofluza (baloxavir marboxil). Updated 2025.

Πώς τα βακτήρια του εντέρου ρυθμίζουν το στρες και τον ύπνο

 
Σε μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Cell Metabolism, οι ερευνητές διερευνούν το ρόλο της μικροχλωρίδας του εντέρου στη ρύθμιση της ρυθμικότητας του άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων (HPA) και τις επιπτώσεις του στις αντιδράσεις στο στρες σε διαφορετικές ώρες της ημέρας.

Πώς η μικροχλωρίδα του εντέρου επηρεάζει το στρες;

Το στρες και το κιρκάδιο σύστημα, ενώ υπηρετούν διακριτούς ρόλους, συνδέονται μεταξύ τους μέσω του άξονα HPA και του αυτόνομου νευρικού συστήματος. Η απόκριση στο στρες επιτρέπει την ταχεία αντίδραση στις απειλές, ενώ οι κιρκάδιοι ρυθμοί προβλέπουν περιβαλλοντικές αλλαγές.

Τα γλυκοκορτικοειδή, τα οποία είναι ορμόνες κεντρικές και για τα δύο συστήματα, ακολουθούν ένα καθημερινό μοτίβο που ελέγχεται από το κεντρικό ρολόι του εγκεφάλου, τον υπερχιασματικό πυρήνα (SCN). Αυτή η ρυθμική έκκριση μπορεί να επηρεάσει τις αντιδράσεις στο στρες με βάση την ώρα της ημέρας, με υψηλότερη ανθεκτικότητα στην κιρκαδική αιχμή από ό,τι στο κατώφλι.

Η μικροχλωρίδα του εντέρου επηρεάζει τη λειτουργία του εγκεφάλου μέσω του άξονα HPA, ιδιαίτερα σε περιοχές όπως ο ιππόκαμπος και η αμυγδαλή, που ρυθμίζουν το στρες. Τα βακτήρια του εντέρου υφίστανται επίσης καθημερινούς κύκλους που υποστηρίζουν τη μεταβολική υγεία και η διακοπή αυτών των κύκλων έχει ως αποτέλεσμα ακανόνιστα επίπεδα γλυκοκορτικοειδών και μειωμένες αντιδράσεις στο στρες.

Αν και προηγούμενες μελέτες έχουν εξερευνήσει αυτές τις συνδέσεις χωριστά, ο ολοκληρωμένος ρόλος της μικροχλωρίδας του εντέρου στον συντονισμό του στρες και των κιρκάδιων ρυθμών παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητος. Ως εκ τούτου, στην παρούσα μελέτη, οι ερευνητές διερευνούν πώς η μικροχλωρίδα του εντέρου ρυθμίζει την αλληλεπίδραση μεταξύ των κιρκάδιων ρυθμών και της απόκρισης στο στρες.

Σχετικά με τη μελέτη

Στην τρέχουσα μελέτη, η επίδραση της μικροχλωρίδας του εντέρου στη λειτουργία του άξονα HPA αξιολογήθηκε συγκρίνοντας τη μικροβιακή σύνθεση σε ποντίκια με εξάντληση μικροβίων μέσω αντιβιοτικής θεραπείας (ABX) ή συνθηκών χωρίς μικρόβια (GF). Επιπλέον, ορισμένα ποντίκια έλαβαν μεταμόσχευση μικροβίων κοπράνων (FMT) από ποντίκια GF ή ABX.

Το οξύ περιοριστικό στρες χρησιμοποιήθηκε για την αξιολόγηση των απαντήσεων στο στρες, κατά την οποία μετρήθηκαν τα επίπεδα γλυκόζης και κορτικοστερόνης στο αίμα. Οι δοκιμές συμπεριφοράς περιλάμβαναν αμοιβαία κοινωνική αλληλεπίδραση και τεστ ανοιχτού πεδίου.

Δείγματα ιππόκαμπου, αμυγδαλής, υπόφυσης και επινεφριδίων συλλέχθηκαν για εκχύλιση ριβονουκλεϊκού οξέος (RNA). Η γονιδιακή έκφραση ποσοτικοποιήθηκε με ποσοτική ανάλυση αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης σε πραγματικό χρόνο (RT-PCR).

Τα επίπεδα κορτικοστερόνης, αδρενοκορτικοτροπικής ορμόνης (ACTH) και κατεχολαμινών στο πλάσμα μετρήθηκαν με ενζυμική ανοσοπροσροφητική δοκιμασία (ELISA) σε διαφορετικές ώρες της ημέρας για την αξιολόγηση των κιρκάδιων ρυθμών. Ο προσδιορισμός της αλληλουχίας του μικροβιακού DNA με κυνηγετικό όπλο πραγματοποιήθηκε για ταξινομική και λειτουργική ανάλυση, ενώ η αλληλουχία RNA και η μεταβολομική χρησιμοποιήθηκαν για την αξιολόγηση των αποκρίσεων των ιστών.

Τα δεδομένα ενοποιήθηκαν χρησιμοποιώντας ανάλυση πολλαπλής ωμικής. Η στατιστική ανάλυση περιλάμβανε γραμμικά μοντέλα, ανάλυση κύριων συστατικών και ανάλυση εμπλουτισμού για την εξέταση των αλληλεπιδράσεων εντέρου-εγκεφάλου.

Ευρήματα μελέτης

Η μικροχλωρίδα του εντέρου, ιδιαίτερα τα είδη Lactobacillus όπως ο Limosilactobacillus reuteri, επηρεάζουν τις καθημερινές διακυμάνσεις στα επίπεδα κορτικοστερόνης. Σε ποντικούς GF και ABX, ο χρόνος και η ένταση της έκκρισης κορτικοστερόνης άλλαξαν.

Πιο συγκεκριμένα, τα ποντίκια GFεμφάνισαν μια μετατόπιση στα μέγιστα επίπεδα κορτικοστερόνης στη σκοτεινή φάση, ενώ τα ποντίκια ABX είχαν υψηλότερα επίπεδα κορτικοστερόνης σε διαφορετικές χρονικές στιγμές, υποδεικνύοντας έτσι διαταραχές στους φυσικούς ρυθμούς του σώματος. Αυτές οι αλλαγές αντικατοπτρίστηκαν επίσης σε περιοχές του εγκεφάλου όπως ο υποθάλαμος (SCN), ο ιππόκαμπος και η αμυγδαλή, που ρυθμίζουν τους κιρκάδιους ρυθμούς και το στρες.

Η έκφραση βασικών κιρκαδικών γονιδίων και γονιδίων που σχετίζονται με το στρες άλλαξε σε αυτές τις περιοχές, όπως και η απώλεια ρυθμού σε αυτές τις περιοχές, η οποία συσχετίστηκε με αλλαγές στην απελευθέρωση κορτικοστερόνης. Ο ιππόκαμπος και η αμυγδαλή εμφάνισαν διαταραγμένα μοτίβα στα γονίδια που σχετίζονται με την απόκριση στο στρες, γεγονός που μπορεί να αυξήσει την ευαισθησία σε διαταραχές όπως η κατάθλιψη.

Η μικροβιακή εξάντληση οδήγησε σε αλλαγές στον μεταβολισμό του εγκεφάλου, ιδιαίτερα στα μονοπάτια που σχετίζονται με το γλουταμικό, τα οποία είναι ζωτικής σημασίας για τις αντιδράσεις στο στρες. Η αλλοιωμένη γονιδιακή έκφραση στον υποθάλαμο και την υπόφυση μείωσε επίσης τη διαπερατότητα του αιματοεγκεφαλικού φραγμού.

Συμπεριφορικά, τα ποντίκια ABX εμφάνισαν λιγότερη κοινωνική αλληλεπίδραση μετά από έκθεση στο στρες, ιδιαίτερα σε ορισμένες ώρες της ημέρας. Ωστόσο, η συμπεριφορά των ποντικών κανονικοποιήθηκε όταν τα επίπεδα κορτικοστερόνης ακολούθησαν τυπικά πρότυπα αργότερα μέσα στην ημέρα. Αυτές οι αλλαγές συμπεριφοράς επιβεβαιώθηκαν περαιτέρω χρησιμοποιώντας έναν αναστολέα σύνθεσης κορτικοστερόνης, ο οποίος απέτρεψε τις βλάβες συμπεριφοράς που προκαλούνται από το στρες.

Πειράματα μεταφοράς μικροβίων κοπράνων έδειξαν ότι ο Lactobacillus reuteri θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα τα επίπεδα κορτικοστερόνης, υποστηρίζοντας περαιτέρω τον ρόλο συγκεκριμένων βακτηρίων του εντέρου στη ρύθμιση των αντιδράσεων στο στρες.

Αυτά τα ευρήματα υπογραμμίζουν τον ολοκληρωμένο ρόλο της μικροχλωρίδας του εντέρου στη ρύθμιση τόσο του κιρκάδιου ρυθμού όσο και της απόκρισης στο στρες, με πιθανές επιπτώσεις για την κατανόηση των διαταραχών που σχετίζονται με το στρες και τη βελτίωση της υγείας.

Συμπεράσματα

Η μικροχλωρίδα του εντέρου ρυθμίζει την ανταπόκριση στο στρες μέσω της ημερήσιας ρυθμικότητας, όπου επηρεάζει βασικές περιοχές του εγκεφάλου.

Journal reference:

• Tofani, G. S. S., Leigh, S., Gheorghe, C. E., et al. (2024). Gut microbiota regulates stress responsivity via the circadian system. Cell Metabolism. doi:10.1016/j.cmet.2024.10.003

Υψηλή αρτηριακή πίεση, ακανόνιστοι καρδιακοί παλμοί και κάπνισμα παράγοντες κινδύνου για πιο σοβαρά εγκεφαλικά επεισόδια

 Η υψηλή αρτηριακή πίεση, ο ακανόνιστος καρδιακός παλμός (κολπική μαρμαρυγή) και το κάπνισμα είναι παράγοντες κινδύνου που συνδέονται όχι μόνο με υψηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, αλλά και με πιο σοβαρό εγκεφαλικό, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο ηλεκτρονικό τεύχος του ιατρικού περιοδικού της Αμερικανικής Ακαδημίας Νευρολογίας «Neurology».

Στη μελέτη συμμετείχαν σχεδόν 27.000 άτομα από 32 χώρες με μέση ηλικία 62 ετών. Τα μισά άτομα είχαν υποστεί εγκεφαλικό και τα μισά όχι. Από τα άτομα με εγκεφαλικό επεισόδιο, τα 4.848 είχαν σοβαρό εγκεφαλικό και 8.612 ήπιο έως μέτριο εγκεφαλικό. Ως σοβαρό εγκεφαλικό επεισόδιο χαρακτηρίστηκαν οι συνέπειες που κυμαίνονται από την αδυναμία βάδισης ή αυτοεξυπηρέτησης χωρίς βοήθεια έως την ανάγκη συνεχούς νοσηλευτικής φροντίδας και τον θάνατο. Το ήπιο έως μέτριο εγκεφαλικό επεισόδιο ορίστηκε ως έκβαση που κυμαίνεται από το να μην έχει ο ασθενής κανένα σύμπτωμα έως το να χρειάζεται βοήθεια στην προσωπική φροντίδα, αλλά να μπορεί να περπατήσει χωρίς βοήθεια άλλου ατόμου.

Οι ερευνητές προσδιόρισαν του ακόλουθους παράγοντες κινδύνου για εγκεφαλικό επεισόδιο: αρτηριακή πίεση υψηλότερη από 140/90 mmHg, κολπική μαρμαρυγή, διαβήτης, υψηλή χοληστερόλη, κάπνισμα, χρήση αλκοόλ, ποιότητα διατροφής, σωματική αδράνεια, ψυχολογικό και κοινωνικό στρες και υπερβολικό σωματικό λίπος γύρω από τη μέση. Στη συνέχεια συνέκριναν πόσο σημαντικοί ήταν οι παράγοντες κινδύνου για σοβαρό ή ήπιο έως μέτριο εγκεφαλικό επεισόδιο σε σχέση με τα άτομα που δεν είχαν υποστεί εγκεφαλικό.

Όπως διαπιστώθηκε, τα άτομα με υψηλή αρτηριακή πίεση είχαν 3,2 φορές περισσότερες πιθανότητες να πάθουν σοβαρό εγκεφαλικό επεισόδιο και 2,9 φορές περισσότερες πιθανότητες να έχουν ήπιο έως μέτριο εγκεφαλικό επεισόδιο σε σχέση με τα άτομα χωρίς υψηλή αρτηριακή πίεση. 

Επίσης, ότι τα άτομα με κολπική μαρμαρυγή είχαν 4,7 φορές περισσότερες πιθανότητες για σοβαρό εγκεφαλικό επεισόδιο και 3,6 φορές περισσότερες πιθανότητες για ήπιο έως μέτριο εγκεφαλικό επεισόδιο σε σχέση με τα άτομα χωρίς κολπική μαρμαρυγή. 

Τέλος, τα άτομα που κάπνιζαν είχαν 1,9 φορές περισσότερες πιθανότητες να πάθουν σοβαρό εγκεφαλικό επεισόδιο και 1,7 φορές περισσότερες πιθανότητες να πάθουν ήπιο έως μέτριο εγκεφαλικό επεισόδιο σε σχέση με όσους δεν ήταν νυν καπνιστές.

Τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν τη σημασία της διαχείρισης των παραγόντων κινδύνου για εγκεφαλικό επεισόδιο, ιδίως της υψηλής αρτηριακής πίεσης, της κολπικής μαρμαρυγής και του καπνίσματος, προκειμένου να αποφευχθεί το σοβαρό, αναπηρικό εγκεφαλικό επεισόδιο.

10 σημάδια ότι το σάκχαρο στο αίμα σας είναι πολύ υψηλό

 Η ρύθμιση του επιπέδου γλυκόζης ή αλλιώς σάκχαρο όπως συχνά αναφέρεται είναι ένας κρίσιμος παράγοντας για τη διατήρηση της καλής υγείας.

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό για άτομα με διαβήτη, αλλά και για όσους θέλουν να διατηρήσουν ένα υγιές βάρος και ενέργεια. Υψηλά επίπεδα σακχάρου μπορούν να οδηγήσουν σε μακροχρόνιες επιπλοκές υγείας.

Κανονικά, το σώμα σας παράγει ινσουλίνη αυτόματα, για παράδειγμα, όταν έχετε φάει ένα γεύμα με πολλούς υδατάνθρακες. Η ποσότητα των υδατανθράκων κάνει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα σας να ανεβαίνουν, αλλά η ινσουλίνη κάνει τα επίπεδα αυτά να πέφτουν ξανά.

Μπορείτε να φανταστείτε ότι αυτή η διαδικασία δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε όταν το σώμα σας δεν παράγει αρκετή ινσουλίνη. Τα πολύ υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα είναι επικίνδυνα, γι’ αυτό και σας παρουσιάζουμε δέκα σημάδια που θα σας βοηθήσουν να το αναγνωρίσετε.

Δες τις 8 τροφές που ρίχνουν άμεσα το σάκχαρο

Η καθημερινή λήψη πολυβιταμινών δεν συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου

Δεν υπάρχει καμία συσχέτιση μεταξύ της τακτικής χρήσης πολυβιταμινών από υγιείς ενήλικες και του χαμηλότερου κινδύνου θανάτου, όπως διαπίστωσε μεγάλη ανάλυση δεδομένων από σχεδόν 400.000 ενήλικες στις ΗΠΑ.

Πολλοί ενήλικες στις ΗΠΑ λαμβάνουν πολυβιταμίνες με την ελπίδα να βελτιώσουν την υγεία τους. Ωστόσο, τα οφέλη και οι βλάβες από την τακτική χρήση πολυβιταμινών παραμένουν ασαφή. Στη συγκεκριμένη έρευνα, αναλύθηκαν δεδομένα από τρεις γεωγραφικά διαφορετικές μελέτες που αφορούσαν συνολικά 390.124 υγιείς ενήλικες στις ΗΠΑ, οι οποίοι παρακολουθήθηκαν για περισσότερα από 20 χρόνια.

Η ανάλυση έδειξε ότι τα άτομα που έπαιρναν καθημερινά πολυβιταμίνες δεν είχαν χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία σε σχέση με τα άτομα που δεν έπαιρναν πολυβιταμίνες. Δεν υπήρχαν επίσης διαφορές στη θνησιμότητα από

Υψηλά επίπεδα σωματικού λίπους σχετίζονται με την ανάπτυξη Αλτσχάιμερ και Πάρκινσον

Άτομα με υψηλά επίπεδα σωματικού λίπους αποθηκευμένου στην κοιλιά ή στα χέρια μπορεί να έχουν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν ασθένειες, όπως το Αλτσχάιμερ και το Πάρκινσον, σε σύγκριση με άτομα με χαμηλά επίπεδα λίπους σε αυτές τις περιοχές, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε διαδικτυακά στο ιατρικό περιοδικό της Αμερικανικής Ακαδημίας Νευρολογίας «Neurology».

Στη μελέτη συμμετείχαν 412.691 άτομα με μέση ηλικία τα 56 χρόνια και παρακολουθήθηκαν κατά μέσο όρο για εννέα χρόνια. Στην αρχή της μελέτης έγιναν μετρήσεις για τη σύσταση του σώματος, όπως μετρήσεις μέσης και ισχίου, δύναμη λαβής, οστική πυκνότητα, λίπος και άλιπη μάζα.

Το σύμπαν του μικροβιώματος και η σχέση του με την καρκινογένεση

 

Συμβιώνουμε με 100 τρισεκατομμύρια μικροοργανισμούς και νοσούμε όταν αυτή η συμβίωση διαταράσσεται. Οι δυνατότητες παρέμβασης με προβιοτικά και τα μελλοντικά φάρμακα.

"Δεν είναι καθόλου υπερβολή να πούμε ότι ο άνθρωπος είναι φιλοξενούμενος στο σύμπαν των μικροβίων". Με αυτή τη φράση η καθηγήτρια Μικροβιολογίας στο ΑΠΘ, Γεωργία Γκιούλα, έδωσε το στίγμα του μεγέθους του ανθρώπινου μικροβιώματος, που αποτελείται από 100 τρισεκατομμύρια μικροοργανισμούς. Η συμβίωσή μας με αυτό περιγράφεται διεθνώς με την ελληνική λέξη ευβίωση (eubiosis). Όταν αυτή η σχέση διαταράσσεται, περνάμε στη δυσβίωση (dusbiosis), που πολλές φορές οδηγεί σε διάφορα νοσήματα, μεταξύ αυτών και ο καρκίνος.

Μιλώντας στο 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο Θεραπευτικής του Καρκίνου, που διεξάγεται στη Θεσσαλονίκη, η κ. Γκιούλα περιέγραψε το "σύμπαν" του μικροβιώματος και την σχέση του με την ογκολογία. Αναφέρθηκε στις δυνατότητες παρέμβασης στο μικροβίωμα μέσω της χορήγησης προβιοτικών, ενώ διατύπωσε την εκτίμηση ότι σύντομα θα υπάρξουν και φαρμακευτικές παρεμβάσεις.

Ανθρώπινο μικροβίωμα

Το ανθρώπινο μικροβίωμα είναι το σύνολο των μικροοργανισμών - βακτήρια, ιοί, μύκητες, αρχαία - μαζί με τη γενετική πληροφορία που αυτά φέρουν, καθώς και το περιβάλλον με το οποίο αλληλεπιδρούν. Το 90% των κυττάρων στο σώμα μας είναι βακτηριακά και η συντριπτική πλειοψηφία τους ανευρίσκεται στο παχύ έντερο.

Στη διεθνή βιβλιογραφία το μικροβίωμα αναφέρεται ως ένα επιπλέον όργανο που φέρουμε, το οποίο ζυγίζει από 400 ως 1.200 γραμμάρια και το γενετικό του υλικό είναι εκατονταπλάσιο του συνόλου των ανθρώπινων γονιδίων. «Μιλάμε δηλαδή για μια πολυμικροβιακή κοινότητα με την οποία συμβιώνουμε καθημερινά, ελάχιστα κατανοημένη μέχρι σήμερα», σημείωσε η καθηγήτρια, προσθέτοντας πως ένα ποσοστό που μπορεί να φτάνει και το 60% αυτών των βακτηρίων δεν μπορεί να καλλιεργηθεί, άρα δεν είναι ορατό και μέχρι τώρα δεν γνωρίζαμε την παρουσία του. Η αναγνώριση έγινε δεκτή με την εξέλιξη των τεχνικών μοριακής βιολογίας και κυρίως τις τεχνικές αλληλούχισης νέας γενιάς, που το Εργαστήριο Μικροβιολογίας του ΑΠΘ διαθέτει εδώ και πάνω από 10 χρόνια.

 

"Mom matters"

Η μητέρα είναι ο κύριος παράγοντας που θα καθορίσει με ποια βακτήρια θα συμβιώσει το παιδί στη διάρκεια της ζωής του. Ο αποικισμός ξεκινάει από την ενδομήτρια ζωή - το λεγόμενο μητρικό αποτύπωμα - ενώ ένα περιβάλλον του ενδομητρίου που θεωρήσαμε μέχρι πολύ πρόσφατα στείρο μικροβίων, αποδείχτηκε ότι έχει χλωρίδα και βακτήρια, που ξεκινούν τον αποικισμό και τη διαμόρφωση του βασικού πυρήνα του μικροβιώματος.

"Μέχρι το τρίτο έτος της ζωής μας έχει διαμορφωθεί ο βασικός πυρήνας του μικροβιώματος", επεσήμανε η κ. Γκιούλα, συμπληρώνοντας πως αυτός διαμορφώνεται μεταξύ άλλων από τον τρόπο τοκετού, τον θηλασμό, τη διατροφή, το περιβάλλον στο οποίο ζει το παιδί και κυρίως τις λοιμώξεις και τη λήψη αντιβιοτικών στα πρώτα τρία χρόνια της ζωής του. Όπως διευκρίνισε, πάντως, και τα μετέπειτα χρόνια μπορούν να υπάρξουν αλλαγές για διάφορους λόγους (αντιβιοτικά, λοιμώξεις, νοσήματα) που θα μπορούσαν μέχρι ένα ποσοστό να αλλάξουν τη σύνθεση του μικροβιώματος.

Μικροβίωμα και ογκολογία

Ο "διάλογος" ανάμεσα στα βακτήρια του μικροβιώματος και στο ανοσιακό μας σύστημα καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο το ανοσιακό σύστημα θα "εκπαιδευτεί" από τα βακτήρια για να μπορεί να αναγνωρίσει τα παθογόνα, προκειμένου να τα αντιμετωπίσει. Αυτό έχει μεγάλη σημασία και στην ογκολογία, όπως παρατήρησε η μικροβιολόγος.

Πρωταγωνιστής του μικροβιώματος είναι το παχύ έντερο. Η αναλογία συγκεκριμένων ειδών βακτηρίων παίζει καθοριστικό ρόλο στην εμφάνιση διάφορων νοσημάτων, σε λοιμώξεις, στον εμβολιασμό και στην παχυσαρκία. Ένας άλλος δείκτης καθοριστικός για την ευβίωση της περιοχής είναι η ποικιλομορφία του εντερικού μικροβιώματος.

Η σχέση του μικροβιώματος με την ογκολογία, όπως εξήγησε η κ.Γκιούλα, ξεκινάει κυρίως από τη σύνδεσή του με το ανοσοποιητικό σύστημα. Εργασία του 2022 ανέδειξε το πώς το μικροβίωμα μπορεί να συνεισφέρει στην καρκινογένεση, να επηρεάσει την ανοσοεπιτήρηση του όγκου και την ανοσοθεραπεία "Η κατανόηση των σχέσεων και των αλληλεπιδράσεων ανάμεσα στα βακτήρια του μικροβιώματος και τον ξενιστή επηρεάζει την υγεία και τη νόσο και φαίνεται ότι τα επόμενα χρόνια θα επιφέρει ίσως και την ανάπτυξη νέων θεραπευτικών στρατηγικών που θα έχουν στόχο όπως λέει το paper το μικροβίωμα", ανέφερε.

Άλλη μελέτη, πολύ πρόσφατη, συνδέει την ανάπτυξη και εξέλιξη του καρκίνου του παχέος εντέρου με ένα συγκεκριμένο βακτήριο, το fusobacterium nucleatum. Αυτό κανονικά δεν θα έπρεπε να βρίσκεται εκεί (είναι gramm- αναερόβιο βακτήριο της στοματικής κοιλότητας), και η παρουσία του είναι δυστυχώς πολύ σημαντική στην καρκινογένεση μέσω συγκεκριμένου μηχανισμού. Πολλές ακόμη μελέτες στη βιβλιογραφία αναφέρουν πληθώρα βακτηρίων που φαίνεται ότι συμμετέχουν στην εξέλιξη διάφορων τύπων καρκίνου, ενώ άλλες αναδεικνύουν τη σχέση του μικροβιώματος με αιματολογικές κακοήθειες.

Έχει ήδη ολοκληρωθεί η μελέτη του Εργαστηρίου Μικροβιολογίας του ΑΠΘ, σε συνεργασία με τη Μονάδα Μεταμόσχευσης Μυελού των Οστών στο νοσοκομείο "Γ. Παπανικολάου", η οποία ανέδειξε ότι η μεγάλη ποικιλλομορφία βακτηρίων στην περίοδο πριν τη μεταμόσχευση αλλογενών αιμοποιητικών κυττάρων συσχετίζεται με χαμηλότερα ποσοστά θανάτων στους ασθενείς αυτούς.

Τρόποι παρέμβασης

Το ερώτημα είναι αν και σε ποιο βαθμό μπορούμε να παρέμβουμε, τροποποιώντας το μικροβίωμα, που όπως ειπώθηκε έχει διαμορφωθεί ως προς το βασικό του πυρήνα μέχρι το τρίτο έτος της ηλικίας μας.

Διευκρινίζοντας πως πρέπει να σταθούμε πολύ κριτικά στο θέμα, η κ. Γκούλα σημείωσε πως θεωρητικά μπορεί να γίνει τροποποίηση δίαιτας και επηρεασμός του μικροβιώματος με την χορήγηση προβιοτικών σε συνδυασμό με πρεβιοτικά.

"Για κάποια είδη όπως ο καρκίνος του παχέος εντέρου και το μελάνωμα υπάρχουν συστάσεις για χορήγηση συγκεκριμένων προβιοτικών. Το ερώτημα όμως είναι ποια συγκεκριμένα βακτήρια θα πρέπει να χορηγήσουμε, σε ποιον ασθενή, για πόσο και σε τι ποσό. Γιατί μιλάμε για ζωντανούς μικροοργανισμούς και υπάρχει περίπτωση να έχουμε αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό το οποίο επιθυμούμε", τόνισε για να προσθέσει: "Τελικά, ο στόχος είναι να βρούμε βακτήρια - βιοδείκτες που θα μας πουν ότι ο ασθενής μάλλον θα εξελιχθεί δυσμενώς ή όχι και από την άλλη να πούμε ακριβώς τι πρέπει να κάνουμε, γιατί πλέον μιλάμε για την υψηλότατη βαθμίδα της εξατομικευμένης ιατρικής και της ιατρικής ακριβείας".

Καταλήγοντας, η καθηγήτρια εκτίμησε πως η εξελίξεις στον συγκεκριμένο τομέα τρέχουν τόσο γρήγορα που σύντομα θα υπάρχουν εξελίξεις που δεν θα αφορούν τα προβιοτικά, αλλά φάρμακα που θα περάσουν από κλινικές μελέτες και έγκριση.

Λιπώδης Διήθηση του Ήπατος: Επιβλαβής και για τον Εγκέφαλο Σύμφωνα με Νέα Μελέτη

 Μία νέα έρευνα που εξέτασε τη σύνδεση ανάμεσα στη λιπώδη διήθηση του ήπατος και τη λειτουργία του εγκεφάλου, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η συσσώρευση λίπους στο ήπαρ μπορεί να προκαλέσει μείωση του οξυγόνου στον εγκέφαλο και φλεγμονή στους εγκεφαλικούς ιστούς, παράγοντες οι οποίοι έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο για σοβαρές παθήσεις του εγκεφάλου.

Σήμερα, περίπου το 25% του πληθυσμού έχει λιπώδη διήθηση του ήπατος, ενώ στους παχύσαρκους ασθενείς το αντίστοιχο ποσοστό υπερβαίνει το 80%. Προηγούμενες μελέτες είχαν συνδέσει επίσης την ανθυγιεινή διατροφή με διάφορες διαταραχές στη λειτουργία του εγκεφάλου, ωστόσο αυτή είναι η πρώτη έρευνα που συνδέει καθαρά τη λιπώδη διήθηση του ήπατος με έκπτωση της λειτουργίας του εγκεφάλου, προσφέροντας παράλληλα ένα νέο θεραπευτικό στόχο.

Στα πλαίσια της μελέτης τους, οι επιστήμονες εξέτασαν δύο ομάδες πειραματοζώων (ποντικών). Η πρώτη ομάδα έκανε διατροφή με περιεκτικότητα σε λίπος κάτω από 10%, ενώ στη δεύτερη ομάδα η περιεκτικότητα της δίαιτας σε λίπος ήταν πάνω από 55%.

Μετά από 16 εβδομάδες, οι επιστήμονες έκαναν μία σειρά εξετάσεις στα ποντίκια προκειμένου να εξετάσουν την υγεία του ήπατος και του εγκεφάλου. Όπως παρατήρησαν, όλα τα ποντίκια που έκαναν υψηλή κατανάλωση λιπών είχαν παρουσιάσει παχυσαρκία, λιπώδη διήθηση του ήπατος, ανθεκτικότητα στην ινσουλίνη και δυσλειτουργίες του εγκεφάλου.

Η έρευνα έδειξε επίσης ότι ο εγκέφαλος των ποντικών με λιπώδη διήθηση του ήπατος είχε επίσης χαμηλότερα επίπεδα οξυγόνου. Περαιτέρω εξετάσεις έδειξαν ότι το φαινόμενο αυτό αποδίδεται στη μείωση του αριθμού και της διαμέτρου των εγκεφαλικών αγγείων, τα οποία μεταφέρουν λιγότερο οξυγόνο στους ιστούς. Επιπλέον, σε ορισμένα κύτταρα, η κατανάλωση οξυγόνου ήταν υψηλότερη εξ’ αιτίας της φλεγμονής στον εγκέφαλο. Τα ποντίκια αυτής της ομάδας είχαν επίσης περισσότερα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης.

Τα ποντίκια της ομάδας ελέγχου δεν παρουσίασαν λιπώδη διήθηση του ήπατος ούτε αντίσταση στην ινσουλίνη, είχαν φυσιολογική συμπεριφορά και ο εγκέφαλός τους ήταν απόλυτα υγιής.

«Είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό ότι η συσσώρευση λίπους στο ήπαρ μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία του εγκεφάλου. Μάλιστα, στις περισσότερες περιπτώσεις οι βλάβες στον εγκέφαλο επιδεινώνονται σταδιακά για αρκετό καιρό μέχρι τελικά να γίνουν αντιληπτές από τους ασθενείς», υποστήριξαν οι συγγραφείς.

Θέλοντας να εξετάσουν αν είναι δυνατό να αντιμετωπιστούν οι αρνητικές επιδράσεις της λιπώδους διήθησης στον εγκέφαλο, οι επιστήμονες τροποποίησαν τα επίπεδα της πρωτεΐνης MCT1 σε μία ομάδα ποντικών. Η πρωτεΐνη αυτή εμπλέκεται στη μεταφορά ενέργειας και είναι απαραίτητη για τη φυσιολογική λειτουργία αρκετών κυττάρων.

Στα ποντίκια που είχε περιοριστεί η έκφραση της παραπάνω πρωτεΐνης δεν παρατηρήθηκε συσσώρευση λίπους στο ήπαρ ούτε διαταραχές της λειτουργίας του εγκεφάλου, παρά το γεγονός ότι έκαναν διατροφή με υψηλά λιπαρά.

«Από το πείραμα αυτό διαπιστώσαμε ότι η MCT1 παίζει σημαντικό ρόλο τόσο στην εμφάνιση λιπώδους διήθησης όσο και στις διαταραχές του εγκεφάλου που προκαλεί η τελευταία. Κατά συνέπεια, αποτελεί πιθανώς ένα θεραπευτικό στόχο για την ανάπτυξη φαρμάκων», υποστήριξαν οι συγγραφείς.

«Η έρευνά μας δείχνει για ακόμα μία φορά ότι είναι σημαντικό να περιορίσουμε τη ζάχαρη και το λίπος στη διατροφή μας προκειμένου να προστατεύσουμε όχι μόνο το ήπαρ αλλά και την υγεία του εγκεφάλου», καταλήγει η ομάδα.

Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Hepatology.